Φίλοι του Τ.Μ.Θ.

  • Μεγαλύτερο μέγεθος γραμματοσειράς
  • Προκαθορισμένο μέγεθος γραμματοσειράς
  • Μικρότερο μέγεθος γραμματοσειράς

ΑΡΧΗ | Αποθήκευση όλων των δημοσιευμένων άρθρων | Πλανητικό κρυφτό στον ειρηνικό

Πλανητικό κρυφτό στον ειρηνικό

E-mail Εκτύπωση PDF

Απολαύσαμε την έκλειψη στο νησί του μυστηρίου

Αν το βράδυ της Κυριακής (11 Ιουλίου 2010) γύρω στα μεσάνυχτα- νιώθατε λίγο... νευρικοί, έφταιγε η έκλειψη. «Ηταν υπέροχα, καταπληκτικά και είχαμε και πολύ καλά αποτελέσματα. Τα περί της αύξησης της θερμοκρασίας της ατμόσφαιρας του Ηλίου τα είχα προβλέψει και οι μετρήσεις μας επιβεβαίωσαν», λέει στα «ΝΕΑ» ο καθηγητής του Τμήματος Φυσικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κ. Γιάννης Σειραδάκης από τη μακρινή, μυθική σχεδόν, Νήσο του Πάσχα όπου βρίσκεται για την παρατήρηση του φαινομένου. 
 

Ελληνική αποστολή για παρατήρηση του φαινομένου: Γιάννης Σειραδάκης, καθηγητής Α.Π.Θ., Θανάσης Οικονόμου από το Ινστιτούτο Ενρίκο Φέρμι του Σικάγου και ο Αριστείδης Βούλγαρης, φανατικός ερασιτέχνης αστρονόμος και δραστήριο μέλος του Ομίλου Φίλων Αστρονομίας Θεσσαλονίκης

 

 Στη νήσο του Πάσχα- «το νησί του... μυστηρίου», «το πλέον απομακρυσμένο κομμάτι γης στη μέση του Ειρηνικού» ή «το τέλος του κόσμου» όπως το παρουσιάζουν οι ταξιδιωτικοί οδηγοί, σε απόσταση 4.000 χιλιομέτρων από τις ακτές της Χιλής και πέντε ωρών πτήσης από το Σαντιάγο- είναι χειμώνας. 

«Μη φανταστείτε βαρύ χειμώνα. Εχει περί τους 12-13 C και φοράμε πουλόβερ. Παρότι τις προηγούμενες μέρες είχε βροχές, στις 11 το βράδυ της Κυριακής (ώρα Ελλάδας καθώς στη Νήσο του Πάσχα τα ρολόγια έδειχναν δύο το μεσημέρι- οι ηλιακές εκλείψεις συμβαίνουν πάντα κατά τη διάρκεια της ημέρας) οι καιρικές συνθήκες ήταν πολύ καλές. Ο ουρανός ήταν πεντακάθαρος»,
λέει ο έλληνας καθηγητής- κυνηγός εκλείψεων.

Η συνομιλία με τον κ. Σειραδάκη, επικεφαλής της ελληνικής αποστολής, έγινε αργά χθες το απόγευμα (ώρα Ελλάδας), την ώρα που τα μέλη της αποστολής παρέα με τους αμερικανούς και ινδούς συναδέλφους τους (οι πρώτοι κάλυψαν φωτογραφικά την έκλειψη και οι Ινδοί έκαναν φασματοσκοπικές παρατηρήσεις μεγάλης ακρίβειας σε περιορισμένες περιοχές του στέμματος του Ηλίου), έπαιρναν το πρωινό τους. «Απολαμβάνουμε ένα υπέροχο πρωινό και μία ακόμη πιο όμορφη ανατολή- έστω χωρίς το στέμμα του Ηλίου», συνέχισε ο κ. Σειραδάκης.

Το θερμό στέμμα
Αφθονία ιονισμένου σιδήρου FeΧΙV στην ατμόσφαιρα του Ηλίου παρατηρήθηκε σε αρχική ανάλυση των δεδομένων που προέκυψαν από μετρήσεις της ολικής έκλειψης Ηλίου στη Νήσο του Πάσχα, από την ελληνική αποστολή, γεγονός που επιβεβαιώνει τις αρχικές εκτιμήσεις τους για αύξηση του μαγνητικού πεδίου και της θερμοκρασίας στο ηλιακό στέμμα.
Η διαπίστωση είναι η αρχική και απαιτούνται μετρήσεις και υπολογισμοί που, σύμφωνα με τον κ. Σειραδάκη, θα διαρκέσουν περίπου δύο μήνες για την έκδοση ακριβών αριθμητικών συμπερασμάτων.

 (Αναδημοσίευση ρεπορτάζ της δημοσιογράφου Βίκυς Χαρισοπούλου στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ, της 13.7.2010) 

 

 ΠΛΑΝΗΤΙΚΟ ΚΡΥΦΤΟ ΣΤΟΝ ΕΙΡΗΝΙΚΟ

Άρθρο κ. Χάρη Βάρβογλη, καθηγητή του Τμήματος Φυσικής του ΑΠΘ

Ολική έκλειψη Ηλίου σήμερα (11.7.2010), αλλά εμείς δεν θα μπορέσουμε να τη χαρούμε. Λίγοι τυχεροί επιστήμονες όμως θα φτάσουν ως τη Νήσο του Πάσχα για να την απολαύσουν.

Σήμερα το βράδυ εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι θα παρακολουθήσουν τον τελικό του Παγκοσμίου Κυπέλλου στη Νότια Αφρική. Την ίδια ώρα μια μικρή ομάδα αστρονόμων, ερασιτεχνών και μη, θα έχει στραμμένη την προσοχή της σε ένα από τα σπάνια φυσικά φαινόμενα που συνδυάζουν ομορφιά, συναισθηματική φόρτιση και επιστημονικό ενδιαφέρον: μια ολική έκλειψη Ηλίου. Το γεγονός ότι η έκλειψη αυτή θα είναι ορατή μόνο από μια στενή λωρίδα του Νότιου Ειρηνικού, στην οποία βρίσκονται μόλις μερικά αραιοκατοικημένα νησάκια, προσδίδει στο φυσικό φαινόμενο και μια νότα εξωτικού τουριστικού χρώματος. Την έκλειψη θα παρακολουθήσουν και τρεις έλληνες αστρονόμοι, με τη βοήθεια ενός οργάνου που κατασκευάστηκε στην Ελλάδα.

  

 Μία φορά στα 300 χρόνια!
Μια έκλειψη Ηλίου αποτελούσε σε όλες τις εποχές ένα αξιοσημείωτο γεγονός, αν και όχι πάντα για τον ίδιο λόγο. Βέβαια μια ολική έκλειψη Ηλίου είναι κατ΄ αρχήν πολύ σπάνιο φαινόμενο, αφού σε συγκεκριμένο τόπο της Γης συμβαίνει κατά μέσο όρο μια φορά κάθε 300 χρόνια. Επομένως, αν δεν ταξίδευε κανείς με σκοπό να παρατηρήσει μια ολική έκλειψη Ηλίου, η μεγαλύτερη πιθανότητα είναι ότι δεν θα τύχαινε να παρακολουθήσει ούτε μία κατά τη διάρκεια της ζωής του. Πέρα όμως από αυτό το γεγονός, σε διάφορες εποχές η παρατήρηση των ηλιακών εκλείψεων είχε κάθε φορά διαφορετική σημασία. Στην αρχαιότητα είχε ενδιαφέρον, επειδή οι εκλείψεις θεωρούνταν θεϊκά σημάδια για την έκβαση σημαντικών γεγονότων. Στη συνέχεια οι εκλείψεις αποτέλεσαν αντικείμενο επιστημονικής μελέτης, με σκοπό να επιτευχθεί η πρόβλεψή τους. Τέλος επί πολλές εκατονταετίες αποτελούσαν τη μοναδική μέθοδο για την παρατήρηση του ηλιακού στέμματος, που αποτελεί την ανώτερη ατμόσφαιρα του Ηλίου. Τις τελευταίες δεκαετίες η επιστημονική αξία των ολικών ηλιακών εκλείψεων έχει μειωθεί σημαντικά, επειδή η παρατήρηση της μεγαλύτερης περιοχής του στέμματος γίνεται πια με τη βοήθεια ειδικών οργάνων, που ονομάζονται στεμματογράφοι, τοποθετημένων σε τεχνητούς δορυφόρους. Τώρα πια το μεγαλύτερο ποσοστό των παρατηρητών ηλιακών εκλείψεων αποτελείται από ερασιτέχνες αστρονόμους, που ταξιδεύουν μερικές φορές από την άλλη άκρη της Γης για να έχουν τη δυνατότητα να νιώσουν την πρωτόγνωρη συγκίνηση ενός τέτοιου γεγονότος.
 

Μοναδική για εφέτος
Μια έκλειψη Ηλίου προκαλείται από τη διέλευση της Σελήνης μεταξύ Γης και Ηλίου. Η διαδρομή της σκιάς της Σελήνης πάνω στην επιφάνεια της Γης καθορίζει τον χρόνο και τους τόπους από τους οποίους είναι ορατή η κάθε ηλιακή έκλειψη. Κάθε χρόνο γίνονται από δύο ως πέντε εκλείψεις Ηλίου, δεν είναι όμως όλες ολικές. Η μοναδική εφετινή ολική έκλειψη Ηλίου θα συμβεί σήμερα το βράδυ, σε μια σχεδόν ακατοίκητη περιοχή του Νότιου Ειρηνικού Ωκεανού. Το φαινόμενο θα αρχίσει στις 9.15, ώρα Ελλάδος, οπότε η σκιά της Σελήνης θα περάσει από το νησί Μangaia του νησιωτικού συμπλέγματος Cook. Στη συνέχεια η σκιά θα περάσει, διαδοχικά, από τα νησιά Μehetia και Αnaa της Ταϊτής, από το Αρχιπέλαγος Τuamotu της Γαλλικής Πολυνησίας και από τη Νήσο του Πάσχα. Το φαινόμενο θα τελειώσει δέκα λεπτά πριν από τα μεσάνυχτα, πάντα ελληνική ώρα, όταν η σκιά θα βρίσκεται στο νότιο άκρο Χιλής και Αργεντινής, στην Παταγονία.

Αν δεν υπήρχε το ενδιαφέρον των αστρονόμων, ερασιτεχνών και επαγγελματιών, την ολική αυτή έκλειψη θα παρακολουθούσαν μόνο οι λίγες χιλιάδες κάτοικοι των απομονωμένων νησιών που μόλις ανέφερα. Πολλές χιλιάδες επισκέπτες όμως αναμένεται να ταξιδέψουν στην περιοχή, όχι μόνο με αεροπλάνο σε όσα από τα νησιά έχουν αεροδρόμιο αλλά και με πλοία, συνδυάζοντας μια ευχάριστη κρουαζιέρα με την άνετη παρατήρηση του φαινομένου στην περιοχή της μέγιστης διάρκειας, που θα είναι 5 λεπτά και 20 δευτερόλεπτα. Οι περισσότεροι παρατηρητές θα συγκεντρωθούν στη Νήσο του Πάσχα, το ποίο συνδυάζει τρία σημαντικά στοιχεία: στοιχειώδη τουριστική υποδομή, σχετικά μεγάλη διάρκεια έκλειψης (4 λεπτά και 40 δευτερόλεπτα) και μικρή σχετικά απόσταση από τα πλησιέστερα διεθνή αεροδρόμια του Σαντιάγο και της Ταϊτής. Το επιστημονικό ενδιαφέρον για τη σημερινή ολική έκλειψη στηρίζεται εν μέρει και στο γεγονός ότι είναι η πρώτη μετά την περυσινή αναστροφή του ηλιακού μαγνητικού πεδίου. Το φαινόμενο αυτό συμβαίνει κατά μέσο όρο κάθε 11 χρόνια και συνίσταται στην αλλαγή της πολικότητας του μαγνητικού πεδίου του Ηλίου: ο νότιος μαγνητικός πόλος γίνεται βόρειος και ο βόρειος νότιος. Κατά τη διαδικασία αυτή το μαγνητικό πεδίο αποκτά, για σύντομο χρονικό διάστημα, πολύπλοκη δομή, η οποία έχει ως αποτέλεσμα την εμφάνιση πολύπλοκων δομών στην ανώτερη ατμόσφαιρα του Ηλίου, το στέμμα, και στην αυξημένη μέση θερμοκρασία της κατώτερης ατμόσφαιράς του, τη χρωμόσφαιρα.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ

Την ολική έκλειψη του Ηλίου θα παρατηρήσουν από τη Νήσο του Πάσχα και τρεις έλληνες αστρονόμοι: ο Γιάννης Σειραδάκης από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης,ο Θανάσης Οικονόμου από το Ινστιτούτο Ενρίκο Φέρμι του Σικάγου και ο Αριστείδης Βούλγαρης, βιολιστής στην ορχήστρα του Δήμου Θεσσαλονίκης.Ο Αρ.Βούλγαρης,φανατικός ερασιτέχνης αστρονόμος και δραστήριο μέλος του Ομίλου Φίλων Αστρονομίας της συμπρωτεύουσας,είναι πολύ ικανός κατασκευαστής επιστημονικών οργάνων.Στη σημερινή έκλειψη θα χρησιμοποιήσει ένα νέο όργανο που έχει κατασκευάσει,ένανδιαφορικό φασματογράφο. Το όργανο αυτό δέχεται ως και τρεις κάμερες καταγραφής του ηλιακού φάσματος της κατώτερης ηλιακής ατμόσφαιρας,σε διαφορετικά μήκη κύματος.Σήμερα θα έχει προσαρμοσμένες δύο κάμερες, η μία από τις οποίες θα ανιχνεύει μια φασματική γραμμή του υδρογόνου και η άλλη μια φασματική γραμμή του μαγνησίου και μια του σιδήρου.Επειδή οι περιοχές που εκπέμπουν αυτές τις ακτινοβολίες βρίσκονται σε διαφορετικό ύψος από την επιφάνεια του Ηλιου αναμένεται ότι οι παρατηρήσεις θα συνεισφέρουν στην κατανόηση της δομής της κατώτερης ηλιακής ατμόσφαιρας,ειδικά μετά την πρόσφατη αναστροφή της πολικότητας του ηλιακού μαγνητικού πεδίου. 

(Αναδημοσίευση από την εφημερίδα ΒΗΜΑ της Κυριακής 11 Ιουλίου 2010)

.

 

Τελευταία Ενημέρωση στις Δευτέρα, 11 Οκτώβριος 2010 09:43  

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ

ΜΕΓΑΛΕΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ

1957

Εφευρίσκεται ο τεχνητός βηματοδότης.

Μαθητικο Συνεδριο Πληροφορικης

ΤVSpot Τεχνικού Μουσείου