Φίλοι του Τ.Μ.Θ.

  • Μεγαλύτερο μέγεθος γραμματοσειράς
  • Προκαθορισμένο μέγεθος γραμματοσειράς
  • Μικρότερο μέγεθος γραμματοσειράς

Η επιστήμη αναζητεί τα επόμενα άλματα

E-mail Εκτύπωση PDF

 

g_ele_c03

 

Η τελετή εκκίνησης του ESOF 2018. Ένα ρομπότ καλωσόριζε τους προσκεκλημένους,
δίνοντας το μήνυμα για μελλοντική συμβίωση ανθρώπων - μηχανών.

 

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΥΡΑΤΙΔΗΣ

 

Ο Φάρος του Κέντρου Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος προσφέρει περιμετρική θέα στο Λεκανοπέδιο της Αττικής και είναι αρκετά ψηλά ώστε να δέχεται την ευνοϊκή δροσιά του ανέμου που έπνεε ένα απόγευμα του περασμένου Ιουνίου. Σε αυτό το περιβάλλον, η συζήτηση με ένα φίλο που κάνει το master του στη θεωρητική φυσική, οδηγήθηκε σε ένα συμπέρασμα που ακούστηκε ως κεραυνός εν αιθρία. Η φυσική επιστήμη έχει προχωρήσει ελάχιστα από το 1950 μέχρι σήμερα και τα δισεκατομμύρια που επενδύονται σε σύγχρονα όργανα και γιγάντιες πειραματικές συσκευές, έχουν μεν επιβεβαιώσει κάποιες από τις προβλέψεις των θεωρητικών μοντέλων, δεν έχουν όμως δώσει καινούργια στοιχεία που θα κατευθύνουν τα επόμενα βήματα της επιστήμης.

Συνήθως, οι ειδήσεις νέων επιστημονικών ανακαλύψεων αφορούν σε μικρά κομμάτια που συμπληρώνουν τη γνωστή μέχρι τώρα εικόνα του σύμπαντος, αφήνοντας στο φάσμα του αόρατου, όλα εκείνα που συνθέτουν το άγνωστο κομμάτι του. H πολυδιαφημισμένη σκοτεινή ύλη δεν έχει δώσει σημάδια ζωής με κάποιο σωματίδιο, ενώ για τη σκοτεινή ενέργεια το μέλλον είναι ακόμα πιο αβέβαιο, δεδομένου ότι δεν υπάρχει το κατάλληλο θεωρητικό μοντέλο για τη στήριξή της. Μια από τις πιο πρόσφατες ελπιδοφόρες θεωρίες, γνωστή ως Maldacena duality, η οποία θα μπορούσε να δώσει νέα ώθηση στη φυσική στερεάς κατάστασης αποκαλύπτοντας τις αιτίες της συμπεριφοράς εξωτικών υλικών, όπως οι υπεραγωγοί και τα υπέρ-ρευστά, κάνει μικρά βήματα, συναντώντας αρκετά εμπόδια και αντιδράσεις. Σε αυτό το πλαίσιο, ίσως να μην ακούγεται υπερβολή ότι η θεωρητική φυσική παραμένει εδώ και 70 χρόνια εγκλωβισμένη στα όρια του λαμπρού παρελθόντος της.

Κάποιος ίσως θα έλεγε ότι η φυσική μπορεί να μην τα έχει καταφέρει τόσο καλά, αλλά πιθανώς είναι καλύτερη η εικόνα στην ιατρική ή στη βιολογία. Ομως και σε αυτά τα επιστημονικά πεδία, τα βήματα που έχουν γίνει είναι λιγότερο αλματώδη από όσο τα μέσα ενημέρωσης συχνά παρουσιάζουν. Μπορεί για παράδειγμα το παγκόσμιο προσδόκιμο ζωής να είναι λίγο πάνω από τα 72 χρόνια κατά μέσον όρο, αλλά το μέγεθος αυτό μειώνεται μέχρι και 20%, ακόμα και σε εύπορες χώρες, αν συνυπολογίσουμε την παράμετρο της ποιότητας ζωής, όπως αυτή διαμορφώνεται από τα νοσήματα που εμφανίζονται μετά την ηλικία των 50 ετών ή και πολύ νωρίτερα αν πρόκειται για ψυχικές νόσους.

 


Οταν ο επίτροπος C. Moedas βρέθηκε αντιμέτωπος με το ερώτημα 
«100 ή 160 δισ. ευρώ για το Horizon Europe», απάντησε «100, ίσως 160».

Σε έναν άλλο τομέα, όπως αυτός της παραγωγής τροφής, η ποσότητα είναι επαρκής για να θρέψει τον παγκόσμιο πληθυσμό, με κάποιες εξαιρέσεις, όπου υπάρχουν εμπόδια πολιτικής φύσεως, αλλά η τροφή είναι άνοστη και συχνά επιβλαβής, προσφέροντας πολλές θερμίδες χωρίς τα ανάλογα ωφέλιμα συστατικά.

Ψιλά γράμματα

Κάποιοι τηλεοπτικοί αστέρες των επιστημών και της τεχνολογίας, ως νέοι ροκ σταρ σε μια περίοδο που η μουσική έχει πέσει σε δημιουργικό λήθαργο, υπόσχονται με τη βοήθεια των ψηφιακών εφέ ένα λαμπρό μέλλον, αποκρύπτοντας τα ψιλά γράμματα του συμβολαίου. Οπως ότι το νέο εμβόλιο για τον καρκίνο, αν τα καταφέρει να περάσει τα στάδια δοκιμών, θα είναι διαθέσιμο την ερχόμενη δεκαετία το λιγότερο, ότι τα γενετικά «ψαλίδια» που θα θεραπεύσουν πάσα νόσο, δεν έχουμε ιδέα τι αντιδράσεις προκαλούν στον οργανισμό και ότι οι θεαματικές επανδρωμένες αποστολές για αποικισμό άλλων πλανητών, είναι πολλαπλάσια πιο επικίνδυνες από τα ακραία καιρικά φαινόμενα στη Γη που κοστίζουν χιλιάδες ανθρώπινες ζωές κάθε χρόνο.

Τελευταία Ενημέρωση στις Παρασκευή, 07 Σεπτέμβριος 2018 08:28 Περισσoτερα...
 

James Watt: Ο πατέρας της ατμομηχανής

E-mail Εκτύπωση PDF

 

 

Δ.Μ.

19/01/2017

 

Ο James Watt ήταν Σκoτσέζος μηχανουργός, μηχανικός και εφευρέτης. Γεννήθηκε στις 19 Ιανουαρίου 1736. Από νεαρή ηλικία έδειξε μεγάλη κλίση στα μαθηματικά και στη μηχανική. Το 1755 πήγε στο Λονδίνο και εργάσθηκε κοντά σε ένα διαπρεπή κατασκευαστή μαθηματικών οργάνων και ένα χρόνο αργότερα εγκαταστάθηκε για λογαριασμό του στη Γλασκόβη, όπου και προσλήφθηκε ως μηχανικός στο εκεί Πανεπιστήμιο.

 

Ονομάσθηκε «πατέρας της ατμομηχανής» για τη χρήση του ατμού για τη θέρμανση του κυλίνδρου, και για την κατασκευή μιας ατμομηχανής που μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε ευρεία κλίμακα σε πολλές εφαρμογές, οδηγώντας έτσι στην έλευση της Βιομηχανικής Επανάστασης. Επίσης, για την εφεύρεση του πιεστικού κοχλία καθώς και για τα υδραργυρικά μανόμετρα. Το 1775 έγινε μέλος της Βασιλικής Εταιρίας του Λονδίνου και το 1808 μέλος του Ινστιτούτου της Γαλλίας. Προς τιμήν του ονομάστηκε ειδική μονάδα μέτρησης ισχύος, η λεγόμενη Βατ.

Το ξεκίνημα

Μια μηχανή του Newcomen που του έφεραν για επισκευή του κίνησε τόσο το ενδιαφέρον ώστε συνέβαλε κατά πολύ στην τελειοποίησή της. Συγκεκριμένα πέτυχε τον αποχωρισμό του σσυμπυκνωτή από τον κύλινδρο τον οποίο περιέβαλε με ατμό προς αποφυγή ψύξης. Στη συνέχεια ίδρυσε στο Σόχο μηχανουργείο όπου και κατασκεύασε ατμομηχανή διπλής ενέργειας δίνοντας περιστροφική κίνηση με αρθρωτό παραλληλόγραμμο, διάταξη που φέρει το όνομά του, προσθέτοντας και σπόνδυλο για κανονική ρύθμιση.

«Είδε» ότι το κύριο μειονέκτημα της μηχανής οφειλόταν στην εισαγωγή και συμπύκνωση του υδρατμού μέσα στον ΙΔΙΟ κύλινδρο. Κατά τη λειτουργία της, καθώς το πιστόνι ανέβαινε προς τα πάνω έπρεπε ο ατμός να «παραμένει ατμός» χρειαζόταν συνεπώς να διατηρείται ζεστός ο κύλινδρος. Από την άλλη, κατά την επιστροφή του εμβόλου προς το κατώτερο σημείο του, για να διατηρείται το σχετικό κενό έπρεπε ο κύλινδρος να διατηρείται κρύος. Με λέξεις σημερινές ένα μέρος της ενέργειας ξοδευόταν επειδή σε κάθε επιστροφή του εμβόλου έπρεπε τα κρύα τοιχώματα του κυλίνδρου να ξαναζεσταίνονται.

Όλα αυτά σήμαιναν απώλεια ενέργειας τρομακτική. Ο 28χρονος Watt (1864) άρχισε να αναρωτιέται αν θα μπορούσε να ξεπεράσει αυτό το σοβαρό μειονέκτημα. Και το κατάφερε. Η λύση που έδωσε ήταν η χρησιμοποίηση ενός ξεχωριστού θαλάμου για τη συμπύκνωση του ατμού, ενός συμπυκνωτή δηλαδή που θα μπορούσε να διατηρείται συνεχώς κρύος, ενώ ο κύλινδρος θα έμενε πάντα ζεστός. Το αποτέλεσμα ήταν άμεσο. Η απόδοση της μηχανής αυξήθηκε. Με την εντυπωσιακή βελτίωση που πέτυχε αργότερα έμεινε στην ιστορία ένας από τους μεγαλύτερους εφευρέτες όλων των εποχών. Γιατί και οι συνέπειες φάνηκαν γρήγορα.  Οι μηχανές του είχαν ανάγκη από 5400 τόνους κάρβουνο το χρόνο αντί για 17000 τόνους που κατανάλωναν οι παλιότερες.

 

Τελευταία Ενημέρωση στις Δευτέρα, 10 Σεπτέμβριος 2018 13:37 Περισσoτερα...
 

Τεράστια καταστροφή από πυρκαγιά στο Εθνικό Μουσείο του Ρίο ντε Τζανέιρο

E-mail Εκτύπωση PDF

 

Χάθηκε για πάντα στην πυρκαγιά του Εθνικού Μουσείου η Λουζία

ΚΟΣΜΟΣ 03.09.2018

people-watch

 

Μια τεράστια πυρκαγιά εκδηλώθηκε, την Κυριακή 2 Σεπτεμβρίου 2018,στο Εθνικό Μουσείο του Ρίο ντε Τζανέιρο κι εκφράζονται φόβοι πως κατέστρεψε το μεγαλύτερο μέρος της συλλογής του, η οποία αποτελείτο από 20 εκατομμύρια και πλέον αντικείμενα, από αρχαιολογικά ευρήματα ως ιστορικά κειμήλια.

Η καταστροφή του κτιρίου, άλλοτε αυτοκρατορικού παλατιού μεγάλο μέρος του οποίου βρισκόταν σε κακή κατάσταση, αποτελεί «ζημιά ανυπολόγιστης αξίας για τη Βραζιλία», ανέφερε ο πρόεδρος της χώρας Μισέλ Τέμερ σε μια ανακοίνωση που δημοσιοποίησαν οι υπηρεσίες του.

«Σήμερα είναι μια τραγική ημέρα για τη Βραζιλία. Διακόσια χρόνια δουλειάς, έρευνας και γνώσης χάθηκαν», πρόσθεσε.

Οι αρχές δεν είχαν κάνει καμιά εκτίμηση για τα αίτια της φωτιάς ως το βράδυ της Κυριακής, ενώ δεν είναι ακόμη γνωστό ούτε εάν υπάρχουν θύματα, ούτε ποια είναι η έκταση των ζημιών.

Το πυροσβεστικό σώμα στο Ρίο δεν απάντησε όταν το πρακτορείο ειδήσεων Ρόιτερς αναζήτησε κάποιον εκπρόσωπό του για σχόλια.

Τηλεοπτικά δίκτυα αναμετέδιδαν απευθείας πλάνα από την πυρκαγιά, η οποία ξέσπασε περί τις 19:30 (01:30 της Δευτέρας, ώρα Ελλάδας), μετά το κλείσιμο του μουσείου στις 17:00 και μαινόταν ανεξέλεγκτη σε όλο το κτίριο ως αργά το βράδυ.

Το μουσείο αυτό, που άνοιξε το 1818, συνδέεται με το ομοσπονδιακό πανεπιστήμιο του Ρίο ντε Ζανέιρο, και διέθετε πολλές μεγάλες συλλογές, από αιγυπτιακά τεχνουργήματα ως ελληνορωμαϊκά κειμήλια και το αρχαιότερο ανθρώπινο λείψανο που έχει βρεθεί ποτέ στη Βραζιλία, στη Μίνας Ζεράις.

Το μουσείο είχε παραμεληθεί εδώ και χρόνια από πολλές κυβερνήσεις, κατήγγειλε ο υποδιευθυντής του στο τηλεοπτικό δίκτυο Globo το βράδυ της Κυριακής.

«Δεν λάβαμε ποτέ τίποτα από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση», είπε ο υποδιευθυντής του μουσείου, ο Λουίς Ντουάρτε. «Πρόσφατα είχαμε οριστικοποιήσει μια συμφωνία με την (κρατική τράπεζα ανάπτυξης) BNDES για μια μεγάλη επένδυση, που θα μας επέτρεπε την αποκατάσταση του παλατιού και " τραγική ειρωνεία" σχεδιάζαμε την εγκατάσταση ενός νέου αντιπυρικού συστήματος».

Σε ανακοίνωση που είχε αναρτηθεί στον ιστότοπό της τον Ιούνιο, η BNDES είχε σημειώσει πως θα χρηματοδοτούσε ένα έργο αξίας 5,35 εκατ. δολαρίων για «την αποκατάσταση του ιστορικού κτιρίου» και για την εγκατάσταση συστημάτων που θα εγγυώνταν την «ασφάλεια των συλλογών του».

Τελευταία Ενημέρωση στις Τρίτη, 04 Σεπτέμβριος 2018 12:20 Περισσoτερα...
 

Στις εσχατιές του μέλλοντος

E-mail Εκτύπωση PDF

 

Η γέννηση προϋποθέτει και τον αναπόφευκτο θάνατο του Σύμπαντος. Αλλά δεν θα είμαστε εδώ για να τον δούμε!

 

?£?„???‚ ???ƒ?‡?±?„???­?‚ ?„???… ???­?»?»???½?„???‚

 

Η αντίστροφη μέτρηση για τον θάνατο του Σύμπαντος άρχισε με τη δημιουργία του!
Ωστόσο, ο ανθρώπινος νους αδυνατεί να συλλάβει τον χρόνο που θα απαιτηθεί για να λάβει χώρα αυτό το συμβάν

 

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ:  Κυριακή 2 Σεπτεμβρίου 2018

 

Μόλις στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα τα δίποδα όντα που κυριάρχησαν στον τρίτο πλανήτη του ηλιακού συστήματος συνειδητοποίησαν ότι όχι μόνο τα αντικείμενα γύρω τους (ποτάμια και βουνά, ήπειροι και θάλασσες, πλανήτες και αστέρια) γεννιούνται, μεταβάλλονται και πεθαίνουν, αλλά και ολόκληρο το Σύμπαν εξελίσσεται, οι ιδιότητές του αλλάζουν, με τρόπο που ευνοεί την ανάπτυξη της πολυπλοκότητας και τελικά της ζωής και της νόησης.

Σύμφωνα με την επικρατέστερη σήμερα θεωρία, αυτήν της Μεγάλης Εκρηξης, από έναν μικρό σχετικά αριθμό στοιχειωδών σωματιδίων (πρωτόνια, νετρόνια, ηλεκτρόνια, φωτόνια, νετρίνα) που υπήρχαν στο υπέρπυκνο και υπέρθερμο αρχέγονο Σύμπαν πριν από 14 δισεκατομμύρια χρόνια, σχηματίστηκαν σταδιακά οι ελαφροί πυρήνες (μέσα στα πρώτα λεπτά), τα πρώτα άτομα (έπειτα από 300.000 χρόνια), τα πρώτα αστέρια (έπειτα από μερικές εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια) και οι πρώτοι γαλαξίες (σχηματισμοί από δισεκατομμύρια αστέρια και μεσοαστρικό αέριο). Η δημιουργία των σχηματισμών αυτών (πυρήνες, άτομα, μόρια, κόκκοι σκόνης, πλανήτες, αστέρια, γαλαξίες) έγινε κάτω από την επίδραση των θεμελιωδών δυνάμεων της φύσης (πυρηνική, ηλεκτρομαγνητική, βαρύτητα) και μπόρεσε να πραγματοποιηθεί επειδή η βαρύτητα συνθλίβει τοπικά την ύλη και δημιουργεί αστέρια που εκπέμπουν ενέργεια στο κοντινό περιβάλλον τους: είναι οι διαφορές θερμοκρασίας που επιτρέπουν την εμφάνιση της πολυπλοκότητας.

Ζωοδότης Ήλιος

Το υπέρτατο στάδιο της εξελικτικής αυτής πορείας, απ' ό,τι γνωρίζουν σήμερα τα δίποδα όντα, συνέβη πάνω στον πλανήτη τους. Κάπου 8 δισεκατομμύρια χρόνια μετά τον σχηματισμό των πρώτων αστεριών του Γαλαξία τους, σχηματίστηκε ο Ηλιος τους, ζεσταίνοντας με την ενέργεια των θερμοπυρηνικών του αντιδράσεων το πλανητικό του σύστημα. Ωστόσο, μόνο ο τρίτος πλανήτης βρισκόταν σε απόσταση τέτοια που η θερμότητα του Ηλιου να επιτρέπει στην επιφάνειά του την ύπαρξη νερού σε υγρή μορφή, και συνεπώς την εμφάνιση ζωής. Κάπου 3,5 δισεκατομμύρια χρόνια χρειάστηκαν οι μονοκύτταροι οργανισμοί που σχηματίστηκαν στον αρχέγονο ωκεανό του πλανήτη για να εξελιχθούν σε οργανισμούς σκεπτόμενους, που να αναρωτιούνται για την προέλευσή τους και την ιστορία του κόσμου τους.

Η ανασύσταση της ιστορίας του Σύμπαντος, που πραγματοποιήθηκε στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, αποτέλεσε έναν από τους μεγαλύτερους θριάμβους στα χρονικά της Επιστήμης. Θα μπορούσε να υποθέσει κανείς ότι η ιστορία αυτή, με το αέναο πέρασμα από το απλό στο διαρκώς πιο περίπλοκο, υποδεικνύει ότι αντίστοιχες διαδικασίες θα εξακολουθήσουν να συμβαίνουν και στο μακρινό μέλλον, παράγοντας ανεπτυγμένες μορφές ζωής και νόησης πέρα από τη φαντασία μας και ένα Σύμπαν πολύ πιο θαυμαστό από αυτό που αντιλαμβανόμαστε σήμερα. Είναι όμως έτσι; Οι σημερινές μας γνώσεις μάς λένε πως όχι.

Ήδη στα μισά του 19ου αιώνα, η επιστήμη της Θερμοδυναμικής έδειχνε ότι σε οποιοδήποτε κλειστό σύστημα η ενέργεια δεν μπορεί παρά να υποβαθμίζεται συνεχώς και η εντροπία να αυξάνεται (σύμφωνα με τον περίφημο 2ο νόμο), κάτι που οδήγησε τον γερμανό φυσικό Clausius να γράψει «όσο περισσότερο το Σύμπαν πλησιάζει την κατάσταση μέγιστης εντροπίας τόσο μειώνονται οι πιθανότητες σημαντικών αλλαγών... καμιά αλλαγή δεν θα μπορέσει στη συνέχεια να συμβεί και το Σύμπαν θα περιέλθει σε οριστικό θάνατο».

Σύμπαν σε διαστολή

Οι φυσικοί του 19ου αιώνα δεν μπορούσαν να καθορίσουν χρονικά τον θερμικό θάνατο του Σύμπαντος, γιατί δεν γνώριζαν ούτε τις ενεργειακές πηγές των άστρων ούτε τις αρχές της γαλαξιακής εξέλιξης. Σήμερα ξέρουμε ότι μόλις το ένα δέκατο του αερίου που υπήρχε αρχικά στο Σύμπαν έχει μετατραπεί σε αστέρια, ενώ το υπόλοιπο αιωρείται μέσα και γύρω απο τους γαλαξίες. Αλλο τόσο περίπου υπολογίζεται ότι θα σχηματίσει άστρα στις επόμενες δεκάδες δισεκατομμύρια χρόνια. Ωστόσο το μεγαλύτερο μέρος του, που βρίσκεται ανάμεσα στους γαλαξίες, θα εξακολουθήσει να αραιώνει εξαιτίας της συμπαντικής διαστολής χωρίς η βαρύτητα να μπορέσει ποτέ να το συμπυκνώσει.

Στην άμεση γειτονιά μας, ο φωτοδότης Ηλιος θα πάψει να αποτελεί μακροπρόθεσμα την πηγή της ζωής για τον πλανήτη μας. Η αύξηση της φωτεινότητάς του θα οδηγήσει στην εξάτμιση των ωκεανών και στην εξαφάνιση κάθε μορφής ζωής στη Γη σε 1 δισεκατομμύριο χρόνια από τώρα. Τέσσερα δισεκατομμύρια χρόνια αργότερα ο Ηλιος θα διασταλεί 100 φορές περισσότερο από τις τωρινές του διαστάσεις, σχηματίζοντας έναν ερυθρό γίγαντα 1.000 φορές πιο φωτεινό που θα καταπιεί τους εσωτερικούς πλανήτες του ηλιακού συστήματος. Τα εξωτερικά του στρώματα θα χαθούν σιγά-σιγά στο μεσοαστρικό διάστημα και θα απομείνει η καρδιά του Ηλιου, ένας άσπρος νάνος που θα κρυώνει αργά, εκπέμποντας ελάχιστη ενέργεια.

Η συνέχεια των γεγονότων αποδίδεται γλαφυρότατα από τον περίφημο συγγραφέα επιστημονικής φαντασίας και εκλαϊκευτή Arthur C. Clarke στο βιβλίο του «Το προφίλ του μέλλοντος», γραμμένο το 1953:

«Ο Γαλαξίας μας διανύει τώρα τη σύντομη άνοιξη της ζωής του, μια άνοιξη μεγαλόπρεπη χάρη στην παρουσία λαμπερών ασπρογάλαζων αστεριών, όπως ο Βέγας και ο Σείριος αλλά και (σε μια πιο περιορισμένη κλίμακα) ο ίδιος ο Ηλιος μας. Ωστόσο η πραγματική ιστορία του Σύμπαντος θα αρχίσει μετά το τέλος της φλογερής νεότητας αυτών των άστρων. Θα είναι μια ιστορία που θα φωτίζεται μόνο από την αδύναμη ερυθρή και υπέρυθρη λάμψη των μικρών αστεριών, που θα είναι σχεδόν αόρατα στα μάτια μας. Και ωστόσο το σκοτεινό θέαμα αυτού του Σύμπαντος θα μπορούσε να φαίνεται πανέμορφο και γεμάτο χρώματα στα παράξενα πλάσματα που θα κατάφερναν να προσαρμοστούν και να το συνηθίσουν. Θα ξέρουν ότι μπροστά τους απλώνονται όχι τα εκατομμύρια χρόνια των γεωλογικών μας εποχών ούτε τα δισεκατομμύρια χρόνια της ζωής των συνηθισμένων άστρων αλλά στην κυριολεξία τρισεκατομμύρια έτη. Ωστόσο θα μας ζηλεύουν εμάς που λουζόμαστε στη φωτεινή λάμψη της Δημιουργίας, γιατί είχαμε την τύχη να γνωρίσουμε το Σύμπαν όταν ακόμη ήταν νέο...».

Τελευταία Ενημέρωση στις Δευτέρα, 10 Σεπτέμβριος 2018 13:35 Περισσoτερα...
 

Μια πυξίδα για τη συντελούμενη κλιματική αλλαγή στον τόπο μας

E-mail Εκτύπωση PDF

ΜΗΧΑΝΕΣ ΤΟΥ ΝΟΥ

manouselis-planitis-klima.jpg

 

Κλιματική αλλαγή

25.08.2018,

 

Συντάκτης:

Σπύρος Μανουσέλης

 

Ολο και περισσότερες επιστημονικές έρευνες επιβεβαιώνουν τη σταθερή αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη, τα ακραία μετεωρολογικά-γεωλογικά φαινόμενα και τις οικολογικές καταστροφές που τη συνοδεύουν. Για τη ζωτική ανάγκη μελέτης και έγκαιρης πρόβλεψης αυτών των ανθρωπογενών καταστροφών θα μιλήσουμε σήμερα με τη Νατάσσα Ρωμανού, επιφανή γεωεπιστήμονα και ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Γκόνταρντ της ΝΑSΑ, η οποία έχει συμμετάσχει στη συγγραφή της Εθνικής Έκθεσης για το Κλίμα στις ΗΠΑ και στην 5η Εκθεση για το Κλίμα της Διακυβερνητικής Επιτροπής του ΟΗΕ.

Με βάση αυτές τις εμπειρίες της, πρότεινε στην ελληνική πολιτεία τη σύσταση μιας εθνικής επιστημονικής επιτροπής που θα έχει ως αποκλειστική αποστολή να καταγράφει τις τρέχουσες αλλά και τις προβλέψιμες μελλοντικές αλλαγές του κλίματος στον τόπο μας, ώστε να είναι εφικτή η αντιμετώπιση των πιο καταστροφικών φαινομένων.

Η αντίδραση του Κώστα Φωτάκη, αναπληρωτή υπουργού του τομέα Ερευνας & Καινοτομίας του ΥΠΠΕΘ, σε αυτήν την τόσο επίκαιρη πρόταση ήταν άμεση και θετική.

 

- Τα τελευταία χρόνια επικρατεί έντονη ανησυχία μεταξύ των ειδικών εξαιτίας των δυσοίωνων προβλέψεων για την κλιματική αλλαγή και τις πρωτόγνωρες οικολογικές καταστροφές που επιφέρει η αλόγιστη εκμετάλλευση της φύσης από τον άνθρωπο. Σε ό,τι αφορά την κλιματική αλλαγή σε πλανητικό επίπεδο, ποιες προβλέψεις θεωρείτε ότι είναι επιστημονικά επιβεβαιωμένες και ποιες επισφαλείς;

Η ασφάλεια των κλιματικών εκτιμήσεων και προβλέψεων καθορίζεται από τη «βεβαιότητα» με την οποία διαμορφώνουν αυτές τις προβλέψεις οι επιστήμονες. Η βεβαιότητα αυτή έχει στατιστικό χαρακτήρα και εξαρτάται από το πλήθος και την ποιότητα των μετρήσεων στις οποίες βασίζονται οι εκτιμήσεις, από την πυκνότητά τους στον γεωγραφικό χώρο και χρόνο και από την επιβεβαίωση των σχετικών μετρήσεων με πολλές διαφορετικές μεθόδους.

Για παράδειγμα, είμαστε «πρακτικά βέβαιοι» (virtually certain) ότι η μέση πλανητική θερμοκρασία έχει αυξηθεί κατά περίπου 1 βαθμό τα τελευταία 100 χρόνια και αυτό γιατί το δίκτυο των μετρήσεων επιφανειακής θερμοκρασίας είναι εκτεταμένο, πολύ καλά διατηρημένο και ελεγμένο. Αντιστοίχως, γνωρίζουμε με μεγάλη βεβαιότητα πώς μεταβάλλονται οι βροχοπτώσεις, η θέρμανση και η αύξηση της στάθμης της θάλασσας και με τι ρυθμό μειώνεται η επιφάνεια των πάγων στον Βόρειο Πόλο.

Οσον αφορά τις προβλέψεις αυτών των φαινομένων στο μέλλον, για τα οποία φυσικά δεν διαθέτουμε μετρήσεις, η ακρίβεια ή η βεβαιότητα των προβλέψεων εξαρτάται από τα μαθηματικά μοντέλα και τις προγνωστικές τους ικανότητες: όσο περισσότερα μοντέλα δίνουν τις ίδιες ή ανάλογες εκτιμήσεις τόσο μεγαλύτερη θα είναι η βεβαιότητα της πρόβλεψης.

Η μαθηματική βεβαιότητα των προβλέψεων είναι προφανώς πολύ πιο υψηλή όταν μιλάμε για φαινόμενα σε μεγάλες χωρικές και χρονικές κλίμακες, π.χ. η παγκόσμια θέρμανση στα επόμενα 50 χρόνια, η βροχόπτωση πάνω από την Ευρώπη στα επόμενα 100 χρόνια κ.λπ. Μειώνεται, όμως, διαρκώς καθώς μικραίνει η γεωγραφική ή/και η χρονική κλίμακα των προβλέψεών μας.

- Πριν από 18 χρόνια δημιουργήθηκε στις ΗΠΑ μια εθνική επιτροπή ειδικών από διαφορετικούς επιστημονικούς κλάδους, η αποστολή της οποίας είναι να συντάσσει κάθε 4 χρόνια για τον πρόεδρο των ΗΠΑ μια εκτενή «Εθνική Εκθεση για το Κλίμα», το περίφημο «National Climate Assessment Report». Η έκθεση αυτή δεν εστιάζει στις πλανητικές αλλαγές αλλά στις παρατηρούμενες και προβλέψιμες κλιματικές αλλαγές σε τοπικό επίπεδο, αφορά δηλαδή αποκλειστικά τις ΗΠΑ. Ποιες σκοπιμότητες εξυπηρετεί μια τέτοια «αυτιστική», δηλαδή γεωγραφικά περιορισμένη, πρόγνωση;

Μολονότι η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή (Intergovernmental Panel for Climate Change, IPCC), που έχει ιδρυθεί από τον ΟΗΕ, εκδίδει κάθε περίπου 7 χρόνια μια διεθνώς προβεβλημένη έκθεση για το κλίμα της Γης στο παρόν και στο μέλλον, στην οποία στηρίχθηκε η Συνθήκη του Παρισιού (COP21), η έκθεση αυτή δεν καλύπτει τις τοπικές μεταβολές του κλίματος. Για παράδειγμα, ενώ γνωρίζουμε ότι η μέση παγκόσμια θερμοκρασία έχει αυξηθεί κατά περίπου 1 βαθμό τα τελευταία 100 χρόνια, η ακριβής μεταβολή της κατά τόπους είναι πολύ διαφορετική και περισσότερο αβέβαιη.

Στον χάρτη των μεταβολών της θερμοκρασίας στην επιφάνεια της Γης βλέπουμε ότι ενώ στις νοτιοανατολικές ΗΠΑ η θερμοκρασία ανέβηκε κατά 0,5-1 βαθμό Κελσίου σε σχέση με το πρώτο μισό του 20ού αιώνα, στην Ευρώπη η αύξηση είναι 1-1,5 βαθμό, ενώ στις πολικές περιοχές του βόρειου ημισφαιρίου γύρω στους 2-4 βαθμούς. Πάνω από τους ωκεανούς η υπερθέρμανση είναι μικρότερη αλλά πολύ σημαντική για τα θαλάσσια οικοσυστήματα και την ίδια τη χημική σύσταση του ωκεανού, ειδικά στις παράκτιες περιοχές.

 

Η μεταβολή της θερμοκρασίας στην επιφάνεια της Γης την περίοδο 2010-2017 σε σχέση με την περίοδο 1901-1950 (πηγή: NASA)

Είναι λοιπόν σαφές ότι αν θέλουμε να κατανοήσουμε και να προβλέψουμε το πώς θα αλλάξουν στο μέλλον οι κλιματικές συνθήκες σε μια ορισμένη γεωγραφική περιοχή, θα πρέπει να μελετήσουμε τις μεταβολές σε τοπικό επίπεδο. Χρειάζονται μετρήσεις υψηλής ευκρίνειας, συγκεκριμένη ανάλυση και επεξεργασία των μετρήσεων αυτών, ειδικά μοντέλα μικρής κλίμακας και τοπικές μελέτες που μεγιστοποιούν τη γεωγραφική και χρονική κάλυψη των φαινομένων και ελαχιστοποιούν τη μαθηματική αβεβαιότητα.

Αλλωστε, οι μεταβολές σε τοπικό επίπεδο είναι αυτές που επηρεάζουν την καθημερινότητα, το βιοτικό επίπεδο και την υγεία του πληθυσμού και αναγκάζουν τις κυβερνήσεις να πάρουν συγκεκριμένα μέτρα προστασίας και ετοιμότητας, τα οποία μπορεί να διαφέρουν ριζικά από τόπο σε τόπο ακόμα και μέσα στην ίδια χώρα!

Τελευταία Ενημέρωση στις Τετάρτη, 29 Αύγουστος 2018 12:31 Περισσoτερα...
 


Σελίδα 5 από 147

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ

Διαφήμιση

ΜΕΓΑΛΕΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ

1911

Κατασκευάζεται το πρώτο υδροπλάνο, που είχε πλωτήρες αντί για τροχούς.

Ο ΚΑΙΡΟΣ

Μαθητικο Συνεδριο Πληροφορικης

ΤVSpot Τεχνικού Μουσείου